Czartowe pole

Czartowe Pole to rezerwat krajobrazowo-leśny. Powstał w 1958 roku i zajmuje powierzchnię aż 63 hektarów. Aż 26 hektarów objęte jest ścisłą ochroną naturalnego krajobrazu.

Nazwa ,,Czartowe Pole" wzięła się od legendy głoszącej, że kiedyś ,,jeno czarci tam hasali" i odnosi się do śródleśnej polany - usytuowanej w jego obrębie. Rezerwat swoim zasięgiem obejmuje jednak nie tylko wspomnianą polanę, ale przede wszystkim dolinę rzeki Sopot wraz z serią dużych wodospadów.

Na terenach rezerwatu utworzono ścieżkę przyrodniczą (oznakowaną kolorem niebieskim), która rozpoczyna się przy węźle szlaków na parkingu w Hamerni. Idąc trasą ścieżki dochodzimy do miejsca gdzie znajduje się pomnik i cmentarzysko partyzanckie. Pomnik wybudowany został w 1931 roku przez żołnierzy przebywających tu na letnich manewrach. Widnieje na nim napis: ,,Tu czerpaliśmy siły i zdrowie by nadal służyć Ojczyźnie - Szkoła Podchorążych Sanitarnych".

Znajdujące się na cmentarzysku symboliczne mogiły upamiętniają poległych partyzantów poległych podczas walk w 1943 r. Pochowano tu również Miszkę Tatara, dowódcę oddziału partyzanckiemu. Poległ on 1 czerwca 1943 r. podczas ataku na hitlerowską ekspedycję karną w Józefowie.

Na trasie ścieżki spotykamy również inną osobliwość rezerwatu: a są nią ruiny budynków z kamienia wapiennego, będące pozostałością dużego niegdyś zakładu przemysłowego Ordynacji Zamojskiej. Są nią ruiny papierni i hamerni. Zakłady te zostały wybudowane w połowie XVIII w. Początkowe dzierżawcą był Lejbuś Kahan, następnie Cała Wax - właściciel drukarni hebrajskiej, a po jego śmierci dzierżawili ją synowie. W latach trzydziestych XIX w. produkowano tu ok. 4000 ryz papieru tj. ok. 80% całej produkcji w guberni lubelskiej. Do jej upadku przyczyniła się bezpośrednio powódź mająca miejsce w 1849 r. i w 1870 r. oraz pożar 1883 r.